امروز

جمعه, ۳۱ شهریور , ۱۳۹۶

  ساعت

۲۰:۲۵ بعد از ظهر

سایز متن   /

 در حوالی ساعت ۲۱ یکشنبه شب مورخه ۱۳۶۶/۲/۲۷، یک فروند هواپیمای میراژ F1 عراقی که از پایگاه شعیبیه در نزدیکی بصره به پرواز درآمده بود، به ناو آمریکایی استارک در ۸۵ مایلی شمال شرقی بحرین و ۶۰ مایلی جنوب منطقه انحصاری ایران حمله کرد و آن را با دو فروند موشک اگزوسه فرانسوی* هدف قرار داد.

هر دو موشک به ناو اصابت کرد، ولی یکی از آنها منفجر نشد. بر اثر این حمله ۳۷ ملوان آمریکایی کشته شدند و ۵ نفر به داخل آب پرتاب شدند. ۱۱ نفر دیگر از آنان هم مجروح شدند. در این ناو جنگی ۱۶۴ خدمه اعم از افسر و ملوان حضور داشتند. این ناو که مجهز به رادارهای ردیاب پیشرفته بود و حجم بالایی از تجهیزات الکترونیکی در آن نصب شده بود، مأموریت کنترل منطقه میانی خلیج فارس را بر عهده داشت و پس از طی یک دوره تعمیر و نگهداری ۸روزه از بندر منامه در بحرین عازم منطقه مأموریت خود شده بود.

ناوهای آمریکایی مستقر در خلیج فارس نسبت به پرواز هواپیماهای جنگی عراقی بر فراز خود احساس امنیت می‌‌کردند.(۱) بر همین اساس این ناو در هنگام حمله جنگنده عراقی دچار غافلگیری و عدم واکنش شد. زمانی که جنگنده عراقی ناو استارک را رهگیری کرده بود، فرمانده و خدمه این ناو از ارسال هرگونه هشدار به هواپیمای عراقی خودداری کرده بودند. این ناو از ۱۲۰ مایلی متوجه عملیات جنگنده عراقی شده بود، ولی به تعقیب مسیر هواپیما و رهگیری آن نپرداخته بود. هواپیمای عراقی از فاصله نزدیک و از حدود ۴ مایلی به ناو استارک حمله کرد، در حالی که برد موشک‌‌های اگزوسه در حدود ۴۰ مایل است. در این فاصله فرمانده این ناو آن را در حالت جنگی قرار نداده بود.

حمله عراق به ناو استارک پس از دو حمله دیگر جنگنده‌‌های عراقی به دیگر کشتی‌‌ها در خلیج فارس صورت گرفت. پرواز جنگنده‌‌های عراقی در خلیج فارس را یک هواپیمای آواکس نیروی هوایی آمریکا که به همراه دو جنگنده F15 پادشاهی سعودی در آسمان ظهران عربستان پرواز می‌‌کردند، رهگیری و کنترل می‌‌کرد. آواکس آمریکایی پرواز جنگنده میراژ عراقی را به ناوهای آمریکایی مستقر در خلیج فارس از جمله به ناو استارک اطلاع داده بود. ناو استارک بر اثر این حمله غرق نشد، زیرا پس از گذشت حدود ۲ ساعت کشتی‌‌های آتشخوار و یدک‌کش‌‌ها به اطراف ناو رسیدند و از غرق شدن آن جلوگیری کردند و آن را به سواحل کشور بحرین انتقال دادند.بلافاصله نیروهای هوایی و دریایی عربستان سعودی وارد عمل شدند و با اعزام بالگردها و کشتی‌‌های جنگی، عملیات جست‌وجو و نجات را آغاز کردند. همچنین بیمارستان نظامی ظهران در اختیار مجروحان این کشتی قرار گرفت.

 

رئیس‌‌جمهور عراق در قبال این حمله طی نامه‌ای به ریگان با ابراز تأسف عمیق از آمریکا عذرخواهی کرد. صدام حسین در این نامه به رئیس‌‌جمهور آمریکا نوشت: مقصر واقعی ایران است و آنها از این حادثه خشنود هستند. این حادثه حزن‌انگیز بار دیگر ضرورت فوری تمرکز تلاش‌‌ها بر خاتمه بخشیدن به جنگ و وادار ساختن رژیم ایران به قبول صلح بر اساس مقررات و قوانین بین‌المللی و قطعنامه شورای امنیت ناظر به جلوگیری از خون‌ریزی بیشتر در منطقه را مورد تأکید قرار می‌‌‌‌‌‌‌دهد.

عراق این حمله را اشتباه خلبان ذکر کرد و این‌که او تصور کرده ناو استارک یک ناو ایرانی است، زیرا در ۵ مایلی داخل منطقه انحصاری ایران قرار داشته است. این خلبان قبل از حمله به ناو استارک بیش از ۱۵ مأموریت پروازی در خلیج فارس داشته است و به نحوه گسترش ناوهای جنگی آمریکایی آشنایی داشته است. دولت عراق به آمریکا قول داد که خسارات جانی و مالی وارده را جبران کند.

وزارت دفاع آمریکا هم اقدام عراق را ناشی از اشتباه اعلام کرد. حمله هواپیمای عراقی در سکوت رادیویی و بدون استفاده از رادار جهت شناسایی هدف خود صورت گرفته بود. گفته می‌‌‌‌‌‌‌شود خلبان جنگنده عراقی از کار برکنار و سپس اعدام شد. آمریکا نسبت به این اقدام عراق واکنشی از خود نشان نداد و تنها کاپیتان، افسر اجرایی و افسر عملیات تاکتیکی ناو استارک را از خدمت مرخص کرد. این حمله موجب شد که عراق برای حدود یک ماه، پرواز هواپیماهای میراژ در خلیج فارس را متوقف کند.

تهاجم به ناو استارک بهانه آمریکا برای حضور گسترده‌‌‌‌‌تر در خلیج فارس را تکمیل کرد. شاید دولت عراق می‌‌خواست با این حمله تشنج در خلیج فارس را توسعه دهد و راه را برای فعال‌‌‌‌‌تر شدن ناوگان جنگی آمریکا در خلیج فارس باز کند و نشانه بارزی از تمایل عراق به گسترش جنگ و درگیر ساختن قدرت‌های بزرگ در خلیج‌فارس باشد.(۲)

پس از حمله عراق به ناو استارک، آمریکا به تمرین برای عملیات اسکورت کاروان‌های نفت‌کش‌‌ها شتاب بخشید و آن را با اسم رمز “ارنست ویل” شروع کرد.

یکی از فرماندهان در سخنرانی مورخه ۱۳۶۶/۴/۳ در جمع اعضای شورای اداری بوشهر افزود: که تحلیل‌ها بیانگراین است که شوروی در حمله  به ناو استارک نقش داشته است.(۳)

این حمله هوایی به همکاری بیشترعراق و آمریکا در زمینه اطلاعات نظامی انجامید. درپی پایان یافتن کار هیئت تحقیق وزارت دفاع آمریکا درباره چگونگی حمله هواپیمایی عراقی به ناو استارک، روزنامه کویتی “القبس” درباره توافقات به عمل آمده بین این هیئت و مقامات عراق نوشت: امریکا و عراق با تشکیل کمیته نظامی مشترک به تبادل اطلاعات نظامی در زمینه فعالیت های هواپیماهای عراقی و تحرکات ناوهای جنگی امریکا در خلیج فارس خواهند پرداخت.

این روزنامه افزود: برطبق یک توافق اصولی میان امریکا و عراق، دو کشور به طور شبانه روزی اطلاعات به دست آمده در زمینه شناسایی هویت کشتی‌ها و هواپیماها درخلیج فارس و همچنین گزارش‌های اطلاعاتی واصله از رادارهای منطقه را مبادله خواهند کرد.(۴)

خبرگزاری یونایتدپرس در این‌باره گزارش داد: رئیس کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان امریکا (آسپین) گفت: حمله موشکی هفدهم مه (۲۷ اردیبهشت‏) به ناوچه استارک امریکا، حاصل خطای ناشی از غفلت خدمه ناوچه و خلبان عراقی که به سوی آن شلیک کرده، می‏باشد. “آسپین” به هنگام انتشار گزارش کمیته مقدماتی درباره این فاجعه گفت: ناوچه استارک کلیه اقدام‏های لازم و توصیه‏‌ها را برای محافظت از خود به‏ عمل نیاورده است. در این گزارش، خلبان عراقی نیز متهم به قصور در زمینه کنترل بصری هدف شده است و نیز به‏ خاطر عدم تلاش جدی در زمینه توجه به فرکانس‏های اضطراری که طی آن دو هشدار از ناوچه پخش شده بود، مورد سرزنش قرار گرفته است. “آسپین” می‏‌افزاید: این فاجعه به‌خاطر حضور استارک در محلِ اشتباه بوده است و شواهدی دال بر نقض تجهیزات وجود ندارد.(۵)

روزنامه “دیلی‌‏تلگراف” درباره چگونگی عملیات پروازی هواپیماهای جنگی ایران در خلیج‏ فارس پس از حادثه ناو استارک، نوشت:جت‏های ایرانی که ظرف سه سال گذشته به خطوط کشتی‏رانی خلیج(فارس) حمله می‌‏کردند، اکنون فقط در محدوده قلمرو هوایی خود پرواز می‏‌کنند. این تغییر روش در پی حمله اتفاقی عراق به ناو استارک روی داده است.(۶)

در اتفاقی جالب و بر خلاف خوی تهاجمی همیشگی، آمریکایی‌ها پس از حمله عراق به ناو استارک، اقدام تقابل نظامی انجام نداده و عذرخواهی عراق را پذیرفتند و حتی در حرکتی قابل تامل، به جای آن ایرانی‌ها را متهم کردند.

 

منابع:

۱- کردزمن، آنتونی و آبراهام واگنر، درس‌های جنگ مدرن، جنگ ایران و عراق، جلد ۲، نشر  مرز و بوم، ۱۳۹۰، صص ۵۳۳ـ۵۳۸٫

۲- روزشمار جنگ ایران وعراق، جلد ۴۹، تصویب قطعنامه ۵۹۸، ص۱۹٫

۳- روزنامه کیهان،۱۳۶۶/۴/۳، ص۳٫

۴- خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، نشریه گزارش های ویژه، شماره ۷۵، تاریخ۱۳/۳/۱۳۶۶٫ص۱۳٫

۵– روزنامه اطلاعات، ۲۴/۳/۱۳۶۶، واشنگتن – یونایتدپرس.

۶- خبرگزاری کویت، ۲۶/۳/۱۳۶۶، به نقل از روزنامه دیلی تلگراف.


* هر موشک اگزوسه حدود ۳۰۰ پوند مواد منفجره با خود حمل می‌کرد و محل اصابت این موشک‌ها معمولاً در کنار آبخور کشتی بود.

اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد